Basso to projekt, który połączył moją pasję do budowania i żeglowania. Powstało po to, aby móc pływać na własnoręcznie zbudowanej łodzi, a przy okazji stało się eksperymentem, w ramach którego opracowałem własną technologię budowy kadłubów z tworzyw sztucznych.
Od najmłodszych lat budowałem łódki. Najpierw były to niewielkie modele z kory sosnowej, później konstrukcje z drewna. Jako nastolatek w osiedlowej modelarni zbudowałem pierwszy laminatowy model żaglówki, który wydawał mi się wtedy duży i piękny – i nadal taki jest.
Ten motyw zaprowadził mnie wiele lat później na niewielki staw, gdzie mogłem wypróbować małe proa mojego kolegi, zbudowane z tworzywa i drewnianych listew. Po raz pierwszy zetknąłem się wtedy z tym typem łodzi i niemal od razu wiedziałem, że właśnie tego szukam.
Potrzebowałem jednoosobowej łodzi – lekkiej, stosunkowo taniej w budowie i takiej, której konstrukcja wybacza błędy początkującego żeglarza.
Po około roku od tamtego spotkania powstały pierwsze szkice. Poprzedziły je miesiące poszukiwania informacji o łodziach proa, a później również o Mikronezji, jej kulturze i sposobie życia w otoczeniu oceanu.
Aby rozpocząć budowę, musiałem zorganizować warsztat, narzędzia, znaleźć odpowiedni materiał oraz opracować sposób jego formowania i łączenia. Wybór padł na ABS+PMMA – tworzywo stosunkowo lekkie i wytrzymałe, odporne na wiele substancji i nadające się do termoformowania.
Opracowałem metodę łączenia arkuszy pod różnymi kątami. Krawędzie arkuszy były termoformowane, a następnie łączone ze sobą lub z powierzchniami tworzącymi kadłub. Sama metoda wymagała zbudowania szeregu przyrządów montażowych i własnych narzędzi.
Po ich dopracowaniu zaczęły powstawać kolejne elementy kadłuba – najpierw pływak przeciwwagi, a następnie główny kadłub.
Po około pięciu miesiącach pracy pierwsza wersja łodzi została zwodowana na Zalewie Zegrzyńskim.
Podstawowe założenia zostały spełnione i mogłem rozpocząć żeglowanie, choć – jak okazało się później – przede mną było jeszcze wiele pracy. W kolejnym sezonie poznałem osoby, które zajmowały się proa od wielu lat. Ich doświadczenie i wskazówki pozwoliły mi wprowadzić kolejne usprawnienia i znacząco rozwinąć Basso.
Z tej współpracy narodziło się później PJOA, które stało się osobnym, wieloletnim projektem.
Technologia
Technologia opracowana przy budowie Basso okazała się przydatna przy projektowaniu mniejszych łodzi o długości do około 6 metrów.
ABS+PMMA zachowuje się w konstrukcji bardziej jak membrana niż sztywna powłoka. Przy obciążeniach zmęczeniowych może pękać, dlatego wymaga bardzo uważnego projektowania struktury i unikania dużych koncentracji naprężeń oraz karbów. Część z nich powstaje już na etapie termoformowania krawędzi.
Tworzywo ma jednak również istotną zaletę: arkusze posiadają już finalne wykończenie powierzchni. Po zmontowaniu kadłub wystarczy umyć i miejscowo wyretuszować. Eliminuje to wiele godzin ręcznej pracy związanej z wykańczaniem powierzchni, które są konieczne w tradycyjnych technologiach budowy.
W rozwiniętej wersji tej technologii powstały jeszcze dwie jednostki. Druga z nich – PJOA Laguna – okazała się wystarczająco wytrzymała i stosunkowo łatwa w utrzymaniu. Pływa do dziś i pozostaje w bardzo dobrej kondycji.
Na ten moment rozwój technologii został wstrzymany.